Bài viết của Tiêu Ca

[MINH HUỆ 24-07-2026] Từ xưa, Trung Quốc dùng 2 chữ “đan thanh” (màu đỏ và màu xanh) để gọi nghệ thuật hội họa, tranh Trung Quốc cũng được gọi là “đan thanh”. Trải qua hơn 2.000 năm qua các triều đại Hán, Đường, Tống, Nguyên, Minh, Thanh, tuy về phương diện truyền tải, hình thức biểu hiện có sự thay đổi, nhưng tinh thần nội tại của hội họa: “khởi đầu bản tính tự nhiên, thành tựu công của tạo hóa”, đó là truyền thống ngàn năm không thay đổi của hội họa Trung Quốc.

Đan thanh, “đan” chỉ chu sa (màu đỏ), “thanh” chỉ thanh hoạch (đá azurit lam lục), do đan thanh có màu sắc tươi sáng đẹp và không phai màu, nên thời cổ đại dùng “đan sách” (sách đỏ) ghi chép công huân, “thanh sử” (sử xanh) ghi chép sự việc. Các nhà sử học thường dùng “đan thanh” để ví với người có công huân nổi bật, mãi mãi ghi chép trong sử sách, không bị phai tàn. Hàm nghĩa của đan thanh vượt xa bản thân mỹ thuật. 

Đan thanh xuất hiện sớm nhất trong lễ nhạc

Vào thời Tiên Tần và thời Hán, màu sắc lệ thuộc vào lễ nhạc, hội họa và phối màu có quy chế lễ nghi rất nghiêm ngặt. Người thợ không được tùy ý phát huy. Họ làm một trong trăm nghề thủ công, đã khắc họa một cách nghiêm cẩn những hoa văn cát tường và Thần thú của Thiên giới trên các chất liệu tơ lụa, đá, gốm. 

Trên các bức bích họa, tranh lụa, và các tranh chân dung trên đá thời nhà Hán, xuất hiện số lượng lớn chân dung Thần Tiên như Tây Vương Mẫu, Đông Vương Công, Vũ Nhân, Thanh long, Bạch hổ v.v. Sách “Hán Vũ nội truyện” có ghi chép rằng, Tây Vương Mẫu truyền thụ điển tịch tu luyện cho Hán Vũ Đế, đồng thời truyền thụ “Ngũ nhạc chân hình đồ” cho ông để lưu truyền hậu thế. Trong các tranh khắc đá trưng bày ở Tây An Bi Lâm, có khắc đá “Ngũ nhạc chân hình đồ”. Xã hội thời nhà Hán rất tin và tôn sùng phương thuật Thần Tiên, và trở thành trào lưu. Nhờ quy chế nghiêm cẩn và màu sắc đan thanh bất hủ, người xưa đã đem những khát vọng đối với thế giới bờ bên kia, sự truy cầu tinh thần đối với vũ hóa thành Tiên và phản bổn quy chân, lưu giữ chân thực và hình tượng trong ký ức hình ảnh bất hủ.

Sau khi “Y quan Nam độ”

Đến thời Ngụy Tấn Nam Bắc triều, đặc biệt là thời kỳ những năm cuối thời Tây Tấn, đến thời Đông Tấn, đan thanh đã độc lập ra khỏi văn hóa lễ nghi, trở thành một hình thức nghệ thuật mới. Sự thay đổi này có nguyên nhân nội tại sâu sắc. Những năm cuối thời Tây Tấn, miền Bắc nổ ra “loạn Vĩnh Gia”. Người Hồ (tức các dân tộc phương Bắc) tấn công Lạc Dương, Trường An, nhà Tây Tấn bị diệt vong. Mười vạn quân Tấn và các tinh anh sĩ tộc giẫm đạp lẫn nhau trong cơn hoảng loạn ở kinh thành. 

Sĩ tộc phương Bắc (những tinh anh, văn nhân, các gia tộc trâm anh thế phiệt hàng đầu), vì để sống sót, đã dẫn tông tộc liên kết thành đội ngũ, chạy trốn về phương Nam, sử sách gọi là “Y quan Nam độ”, và thành lập nhà Đông Tấn. Có người hễ đề cập đến lịch sử Trung Quốc, là nói rằng luôn luôn chiến tranh không ngừng, rằng người dân cực khổ như thế nào, đây chính là một sự hiểu sai về văn hóa Trung Quốc. Bởi vì bất kỳ sự thay đổi lớn nào, đều là do thiên tượng biến hóa dẫn động. Một số nhà tiên tri quan sát tinh tượng cũng đã tiên tri rằng nhà Tây Tấn sẽ diệt vong.

Thời đại trước nhà Tây Tấn, Hán Vũ Đế tuy thống nhất Trung Quốc, nhưng phương Nam vẫn là vùng đất “man di hoang vu chướng khí”. Trong Sử Ký, Tư Mã Thiên đã miêu tả rằng, Giang Nam là nơi “đất rộng người thưa, ăn cơm gạo và canh cá, canh tác dùng lửa đốt và cuốc đất ngập nước”. Trong con mắt của người phương Bắc, nơi đó là chưa được khai hóa, “không phải nơi con người có thể sinh sống”.

“Y quan Nam độ” đã chính thức đưa văn minh lễ nhạc Trung Nguyên tiến về phương Nam, và phương Nam đã đón nhận văn hóa chính thống Hoa Hạ. Di dân phương Bắc đã đích thân trải qua nỗi đau nước mất nhà tan, trải qua nỗi thống khổ và những suy tư chưa từng có, và non xanh nước biếc, cây tươi rừng đẹp vùng Giang Nam, đã kích phát những văn nhân phương Bắc - những người đã mất nhà cửa vật chất,  sáng tạo ngôi nhà tinh thần mới.

Sự huy hoàng nghệ thuật lần đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc, chính là đã ra đời trong bối cảnh lớn như thế này.

Thư họa đồng nguyên (cùng nguồn gốc)

Thông thường nói “thư họa đồng nguyên”, là nói thư pháp và đan thanh kết bạn song hành. Nói về thư pháp, Vương Hi Chi đời Đông Tấn đã viết kiệt tác “Lan Đình tập tự” - Thiên hạ đệ nhất hành thư. Mà Vương Hi Chi chính là đã trải qua khổ nạn “Y quan Nam độ”. Người chú họ của ông là danh thần Tây Tấn Vương Diễn, bị người Hồ đẩy tường đè chết ở huyện Khổ. Sau đó, Vương Hi Chi khoảng 8 tuổi, đã đi theo người cha là Vương Khoáng, và cha ông đã thất lạc (cũng có thuyết nói là bị chết) trên chiến trường phương Bắc. Đối diện với nỗi thống khổ khi Trung Nguyên bị xâm chiếm, ông chỉ có thể gửi gắm tình cảm của mình vào non nước Giang Nam ở trước mắt. Do đó, khi Vương Hi Chi vung bút viết trong “Lan Đình tập tự” rằng “Sống chết là sự việc lớn, sao có thể không đau đớn được”, thì đây chính là sự triệt ngộ của ông sau khi đã đích thân trải qua kiếp nạn sống chết. 

Nhiều năm sau, họa sĩ Nam Bắc triều Tống Bỉnh hâm mộ phương thức sống của Vương Hi Chi, gửi gắm tấm lòng nơi non xanh nước biếc, hơn 30 năm, du ngoạn sơn thủy, không màng công danh. Tống Bỉnh là người có hiểu biết sâu sắc đối với văn hóa tu luyện, ông từng trước tác “Minh Phật luận”, đã đề ra kiến giải rõ ràng rằng “Tinh thần bất diệt, con người có thể thành Phật”. Mặt khác, ông lại là một nhà nghệ thuật, ông đã viết “Họa sơn thủy tự”, và trở thành tác phẩm mở ra lý luận tranh sơn thủy Trung Quốc. Trong “Họa sơn thủy tự”, ông viết “Ngày nay, một tấm lụa trắng có thể tạo ra hình ảnh xa xôi, như hình dáng núi Côn Luân, Lãng Uyển, có thể được đưa vào trong đó. Vẽ sổ 3 tấc, thành núi cao ngàn trượng, nét mực ngang vài thước, thể hiện hàng trăm dặm xa xôi”. Tống Bỉnh chỉ rõ ràng rằng, trên tấm vải vẽ (lụa trắng) vẽ núi sông, có thể vẽ ra núi Côn Luân và Tiên cảnh Lãng Uyển (là Tiên cảnh trong truyền thuyết, nơi Tây Vương Mẫu cư trú). Chỉ trong kích thước tấm lụa nhỏ, có thể thể hiện ra cảnh núi Thần non xanh nước biếc. Trong “Họa sơn thủy tự”, Tống Bỉnh đã tiện tay vẽ ra những Tiên nhân của Đạo gia và những đại biểu ẩn dật như Quảng Thành Tử, Đại Ngôi, Hứa Do, Cô Trúc v.v.. Điều này cho thấy, tranh sơn thủy Trung Quốc, ngay từ khi ra đời đã là tạo ra hình tượng văn hóa Thần tính rồi.

Đời Đường đặt định ra “diện mạo chân thật” của tranh sơn thủy

Đến đời Đường, một thời đại mà tranh sơn thủy Trung Quốc phát triển rực rỡ chưa từng có đã xuất hiện.

Tư Mã Thừa Trinh là một người tu Đạo, đồng thời cũng là một họa sĩ. Theo ghi chép trong “Thái Bình quảng ký”, Đường Huyền Tông đã nhiều lần vời Tư Mã Thừa Trinh đến Trường An. Huyền Tông vô cùng tôn kính ông, để ông ở lại trong nội cung, thỉnh giáo ông về việc tu luyện. Ông nói khá giấu giếm, và Huyền Tông cũng chưa bao giờ tiết lộ ra cho người ngoài. Sau này, Đường Huyền Tông đã xây dựng cung Dương Đài ở trên núi Vương Ốc cho Tư Mã Thừa Trinh. Nơi này cuối cùng đã trở thành Thánh địa văn hóa của Đại Đường. Chính nơi đây, Tư Mã Thừa Trinh đã viết sách lập ngôn, tu luyện đạo học. Ông nói: Thần Tiên hoàn toàn không có gì thần bí cả, là con người thông qua tu luyện mà thành, “do đó, Thần Tiên cũng là người vậy”. Cô gái đất Thục là Tạ Tự Nhiên đã theo ông học Đạo, cuối cùng bạch nhật phi thăng ra đi. Quan phủ cũng có những ghi chép rõ ràng về sự kiện này, cũng là một trường hợp duy nhất trong lịch sử.

Ở cung Dương Đài, Tư Mã Thừa Trinh đã viết “Thượng thiên địa cung phủ đồ tự”, đối với non xanh nước biếc, đã đưa ra chỉ dẫn tinh tế sinh động hơn cả “Họa sơn thủy tự” của Tống Bỉnh thời Nam triều, như “Chất của thiên địa, là ban đầu thụ khí… các danh sơn động phủ, đều có Thần Tiên cai quản. Ở đó có linh hạc dẫn đường, tùng che phủ, Tiên thảo (linh chi) bất tử, đều là nơi du ngoạn nghỉ ngơi của các bậc Thánh Chân nhân”. Trong “Động thiên phúc địa”, ông đã chỉ rõ các vị trí phân bố của các động phủ tu luyện của Đạo gia, nhưng người bình thường thì không nhìn thấy, chỉ có người tu luyện mới có thể tiến vào được. Bởi vì những không gian như thế, kỳ thực chính là những không gian khác. Thời cổ đại Trung Quốc gọi là Thần Châu, quả thực là đối ứng với hoàn cảnh địa lý, các danh sơn đại xuyên  đều có nguyên do, “núi không vì cao, có Tiên nên nổi danh, sông không vì sâu, có rồng nên linh thiêng”, những ngọn núi, con sông, bề ngoài biểu hiện là như nhau, kỳ thực, ở không gian khác nhìn không thấy lại có những động Thiên. 

Tư Mã Thừa Trinh và Lý Bạch vốn có mối kết giao, và cũng dẫn theo sự kết giao với Mạnh Hạo Nhiên, Vương Duy, Hạ Tri Chương, Trần Tử Ngang, Tống Chi Vấn v.v., thế nhân gọi là “Tiên tông thập hữu” (10 người bạn của Tiên tông) của cung Dương Đài, núi Vương Ốc. Cung Dương Đài của Tư Mã Thừa Trinh đã lưu lại bức bích họa sơn thủy khổng lồ. Sử sách ghi chép bức bích họa này cao 16 thước, dài 95 thước, có vẽ núi, suối, gò đống, khe suối, phù vân, Tiên hạc, khí thế hào hùng. Sau khi ngắm tranh, Lý Bạch vung bút viết bài “Thượng Dương Đài thiếp” nổi tiếng: “Sơn cao thủy trường, vật tượng thiên vạn, phi hữu lão bút, thanh tráng khả cùng. Thập bát nhật, thượng Dương Đài thư, Thái Bạch”. Tạm dịch là: "Núi cao suối dài, muôn vàn sự vật hình tượng, nếu không có tay bút lão luyện, thì không thể nào thể hiện được vẻ thanh tú tráng lệ vô cùng này. Thái Bạch viết ở Dương Đài”. Đây là bút tích duy nhất của Lý Bạch còn lưu lại đến ngày nay.

Tranh sơn thủy ở Cung Dương Đài khiến núi Côn Luân xa xôi và thần bí biến thành có hình tượng cụ thể và thực tại, khí mây, tùng bách, non xanh nước biếc. Tư Mã Thừa Trinh luận thuật và sáng tác tranh sơn thủy, đã trực tiếp nuôi dưỡng sự thẩm mỹ của các văn nhân toàn bộ thời Thịnh Đường, trở thành nguồn suối trí tuệ của thơ sơn thủy, tranh sơn thủy thịnh hành thời Đường. Các họa sĩ mà Đường Huyền Tông coi trọng là Ngô Đạo Tử, Lý Chiêu Đạo, về sáng tác tranh sơn thủy, đều chịu ảnh hưởng của quan niệm tranh sơn thủy của Tư Mã Thừa Trinh.

Trước thời nhà Đường, tranh sơn thủy đều làm bối cảnh cho các câu chuyện nhân vật, như “Lạc Thần phú đồ” của Cố Khải Chi đời Đông Tấn, núi nhỏ hơn người, sơn thủy chỉ là điểm xuyết cho nhân vật. Tư Mã Thừa Trinh đã đưa quan niệm vũ trụ của Đạo gia như động Thiên phúc địa, thanh tĩnh vô vi, vào tranh sơn thủy. Còn các nhà thơ như Lý Bạch, Vương Duy, lại chuyển hóa chúng vào câu chữ, khiến sơn thủy không còn là những hòn đá lạnh lẽo nữa, mà đã thành phương tiện truyền đạt tinh thần tràn đầy khí vận, hơi thở và sinh mệnh. Tranh sơn thủy đã được truyền linh tính. Từ đó trở đi, tranh sơn thủy Trung Quốc núi lớn người nhỏ, sơn thủy là sự phản chiếu và tiếp nối của trời đất vũ trụ ở chốn nhân gian, con người là sinh mệnh mê lạc trong trần thế, trước mặt “Thế giới động Thiên”, con người khát vọng sự thuần tịnh và thuần chân trong những động Thiên đó.

“Tu viện một mét vuông”

Thơ sơn thủy và tranh sơn thủy của Vương Duy, đã trải qua hơn ngàn năm, mỗi lần xem lại thấm sâu vào tâm can mỗi người, và cảm thấy nét mới lạ.

“Nhân nhàn quế hoa lạc

Dạ tĩnh xuân sơn không. 

Nguyệt xuất kinh sơn điểu

Thời minh xuân giản trung”. 

Tạm dịch:

“Người nhàn hoa quế rụng rơi, 

Đêm xuân yên tĩnh núi đồi lặng thinh.

Trăng mọc chim núi giật mình,

Chốc chốc lại hót vang inh suối rừng”.

Bài thơ “Điểu minh giản” này, giống như đêm xuân yên tĩnh, một người ngồi một mình dưới bầu trời đầy sao, hòa tan vào trong ánh trăng, hòa cùng tiếng kêu và bay liệng của chim rừng, chảy róc rách cùng con suối nhỏ.

Vương Duy được tôn là ông tổ của tranh thủy mặc của giới văn nhân Trung Quốc. Trong “Sơn thủy quyết” bàn luận về tranh, Vương Duy nói: “Khai mở ra đặc tính của tự nhiên, thành tựu công lao của tạo hóa”. Tranh sơn thủy của Vương Duy không dựa vào các viên lâm hay cung đình, mà đô thị và vùng thôn quê đều có thể đưa vào trong bức họa, bằng những nét bút nhẹ nhàng, thể hiện cái động và cái tĩnh của sự vật tự nhiên, đã thể hiện sâu sắc tạo hóa của trời đất trên bức tranh. Theo truyền thuyết đời Tống, đại văn hào Tần Quan, một ngày nọ bị bệnh dạ dày, có người bạn đã đem bức danh họa của Vương Duy là “Võng Xuyên đồ” mang cho ông xem. Nào ngờ, ông xem liền mấy ngày, dường như cảm thấy thực sự đã đến thung lũng sum suê tốt tươi, hít thở không khí trong lành, lục phủ ngũ tạng dường như đều được tẩy rửa sạch sẽ, tâm trạng vui vẻ, và bệnh dạ dày cũng không uống thuốc mà tự khỏi.

5：长江积雪图-王维（局部）

(Một phần) bức tranh “Trường Giang tích tuyết đồ” (tương truyền) của Vương Duy, cất giữ ở Gallery Nghệ thuật Honolulu, Hawaii, Mỹ.

 

Bắt đầu từ thời Đường, tranh sơn thủy đã trở thành “đào hoa nguyên (Tiên cảnh) di động" trong cuộc sống của người xưa. Đến thời Tống, Nguyên, Minh, Thanh, tranh sơn thủy Trung Quốc kéo dài không dứt. Ở sảnh đường treo bức tranh cuốn u tĩnh cảnh thế ngoại, khi bị mệt mỏi bởi những sự việc phiền phức nơi thế gian tục sự, con người đắm mình trong bức họa “có thể đi, có thể ngắm, có thể ở, có thể du chơi”. 

Trong mấy trăm năm chiến tranh loạn lạc của Loạn An Sử, Loạn Hoàng Sào, và chiến hỏa thời Ngũ Đại, truyền thống lễ nhạc thời Hán, Đường đã bị thất truyền rất nhiều và đã đứt đoạn, lễ nghi chính thống dần dần bị nhạt phai. Đến thời kỳ Tống, Nguyên, Minh, Thanh, chế độ khoa cử thịnh hành, “văn bát cổ” đã giáo điều hóa, chế độ hóa, khiến lễ nhạc truyền thừa sự giáo hóa của đạo đức truyền thống có xu hướng thế tục hóa. Đúng như Lý Chuế đời Minh đã đau đớn nói rằng, cái tâm của Thánh nhân chân chính, đã bị chết trong câu chữ kinh thư xơ cứng rồi.

Tranh sơn thủy giống như làn suối mát lành ngoài thế tục, róc rách chảy trong nội tâm của những người chí sĩ quân tử. Thế giới nhân luân thế tục khi đó là suy đồi và bất nhân, nhưng sơn thủy vẫn trong sạch.  Trong hiện thực, khi đối diện với quan trường trắc trở, xã hội rối ren, thì những bức tranh sơn thủy treo ở trong nhà, như nơi gửi gắm tâm linh. Trong bức tranh, ngôi thảo đường kia, vị ẩn sĩ nhỏ bé ngồi một mình bên dòng suối kia, kỳ thực chính là hóa thân của linh tính của chính bản thân người thế tục. Một bức tranh sơn thủy 3 thước, chính là “Tu viện một mét vuông”.

Một phần bức tranh “Thiên lý giang sơn đồ” của Vương Hi Mạnh đời Tống.

 

Vì thân phận họa sĩ, không đề cập đến hình thái ý thức, không dây dưa với quyền lực, do đó, các họa sĩ có thể trên một tờ giấy Tuyên một thước, dùng sơn thủy thể hiện sự vĩnh hằng, dùng đan thanh (sắc màu xanh đỏ) gửi gắm tâm ý. Cùng với xu hướng thế tục hóa của tranh Trung Quốc từ thời Tống về sau, các tranh vui thú nhân sinh, trò chơi dân gian, hoa điểu ngư trùng thịnh hành, nhưng tranh sơn thủy trước sau vẫn giống những bông sen thanh khiết ngoài thế tục, được truyền thừa qua các thời đại, và mãi mãi không suy giảm.

Thiên - Nhân hợp nhất: Cuộc sống thường nhật ở khắp nơi

Đến thời Minh, Thanh cận đại, tiêu chuẩn đạo đức xã hội đã xảy ra sự thay đổi lớn. Sự kính úy của con người đối với Thần linh đã bị công lợi hóa, bề mặt hóa. Đến chùa cầu Phật, về nhà ăn món “Phật nhảy tường”. Nhưng Thiên (Trời) vẫn không bị biến mất trong thế giới tinh thần của người Trung Quốc. Trong dân gian, lễ nhạc truyền thống đã biến thành những hoa văn cát tường, bản đồ tinh tượng, phúc lộc thọ hi, không ai khi nói đến Ông Trời mà lại không cung kính. Và tranh sơn thủy cũng đưa văn hóa cát tường này vào trong đó, đồ sứ, đồ gia dụng, quạt, tranh Tết, điêu khắc kiến trúc, thêu trang phục v.v., một ngọn núi xanh, một cái đình dài, mấy con nhạn bay, chỉ trong gang tấc, đã hòa vào trong cuộc sống, đã âm thầm lặng lẽ ảnh hưởng quan niệm thẩm mĩ của mọi người.

Thậm chí đến thời kỳ Cách mạng Văn hóa, những phù hiệu “Thiên - Nhân hợp nhất” này cũng không bị xóa bỏ được, vẫn lặng lẽ thẩm thấu ở mọi phương diện, ví dụ như trong vở kịch cách mạng “Sa gia binh”, trong một cảnh, ở giữa sân khấu đặt một chiếc bàn Bát Tiên, ghế băng, ấm tử sa, nhân vật chính là chị A Khánh mặc áo hoa lam, đã lưu lại các phù hiệu truyền thống dân gian Giang Nam chính cống. Những phù hiệu cát tường ẩn chứa “Trật tự Thiên - Nhân” này, trong đại dương đỏ phá bỏ hoàn toàn “Tứ cựu”, lại vẫn đàng hoàng trình diễn trên sân khấu.

Nhà Hán học nổi tiếng của Đức là Lothar Ledderose, trong trước tác “Vạn vật” của ông, cho rằng, chữ Hán thông qua đường nét hữu hạn, tổ hợp thành các bộ thủ (mô-đun), rồi lại ghép lại thành mấy vạn chữ Hán khác nhau. Các hoa văn, các chủ đề chính của hội họa truyền thống Trung Quốc, ví dụ như những núi sông tùng hạc trong “Giới Tử viên họa truyện”, về bản chất đều giống với chữ Hán, được mô-đun hóa, phù hiệu hóa, do đó đồ sứ, kiến trúc kết cấu đồ gỗ, và tranh sơn thủy của văn nhân đều có thể thực hiện được sản xuất số lượng lớn quy mô hóa đáng kinh ngạc. Khi tinh thần lễ nhạc trong ý thức chủ lưu bị xơ cứng và phong bế, thì thủ công và nghệ thuật dân gian đã khiến trật tự Thiên Đạo vũ trụ, nuôi dưỡng vạn vật mà vẫn lặng lẽ, thẩm thấu vào từng việc ăn mặc, sinh hoạt, đi lại của người Trung Quốc, nuôi dưỡng thế giới tinh thần nội tại của mọi người.

Văn hóa truyền thống Trung Hoa có tính bền vững, như nước chảy vô hình, như âm thanh lớn thì vô thanh, mà “Thiên - Nhân hợp nhất” luôn luôn là chủ đề xuyên suốt. Thiên (Trời) là gì? Con người có thể lên Trời được không? Trong “Hán Vũ nội truyện”, Hán Vũ Đế đã thỉnh giáo Tây Vương Mẫu và những cao nhân cùng đến đó rằng, làm thế nào để hồi thăng về Thiên Quốc? Câu trả lời mà ông nhận được là: “Minh Khoa (Kinh điển Thái Chân Ngọc Đế) nói rằng: Không phải là trường sinh khó, mà được nghe Đạo là khó. Không phải được nghe Đạo là khó, mà là thực hành (tu Đạo) khó. Không phải thực hành (tu Đạo) khó, mà là đi đến tận cùng khó”. Giới tu luyện cho rằng, không phải là tu luyện khó, mà nghe được chân Đạo chân chính là rất khó. Nghe được chân Đạo chân chính rồi, cũng chưa phải là khó, mà chiểu theo Đạo để tu hành mới khó. Tu hành rồi cũng chưa phải là khó, mà buông bỏ thoát khỏi tất cả các dục vọng của con người, kiên trì đi đến đích cuối cùng, mới là khó nhất.

Từ xưa có câu nói rằng, được sinh ra ở Trung Thổ là khó, có được thân người là khó, gặp được chính Pháp là khó. Khi chính Pháp khai truyền, trong lịch sử, những bức thảm trải đường, những văn hóa giàu sắc thái, ví dụ như tranh sơn thủy Trung Quốc, cho đến rất nhiều những phù hiệu, nguyên tố phái sinh, đều là những thiện duyên mà chúng ta đã gieo trồng trong sinh mệnh chúng ta, trong cõi hồng trần danh lợi, những dòng chảy nhỏ róc rách này trong văn hóa truyền thống Trung Hoa, không lúc nào là không đang đánh thức thiện niệm trong nội tâm của chúng ta.

Thư mục sách tham khảo, dẫn dụng:

  1. “Tái tạo quy tắc xưa: Văn tập Lịch sử Mỹ thuật Vu Hồng - Quyển 3”, Thế kỷ Văn cảnh xuất bản năm 2018;
  2. “Giai thoại lịch sử - phong tục xã hội Trung Quốc”, NXB Văn hiến Khoa học Xã hội, năm 2011;
  3. “20 bài giảng Mỹ học”, NXB Cửu Châu, 2021;
  4. “Thông sử Mỹ học Trung Quốc”, NXB Nhân dân Giang Tô, 2014.

Bản quyền © 1999-2026 Minghui.org. Mọi quyền được bảo lưu.

Bản tiếng Hán: https://www.minghui.org/mh/articles/2026/7/24/512651.html

Bản tiếng Anh: https://en.minghui.org/html/articles/2026/8/23/235622.html